دیه به نرخ روز ، بهائی که در نظام حقوقی ایران به عنوان غرامت نفس و یا عضو مجروح یا تلف شده پرداخت می‌شود، همواره در گذر زمان با نوسانات قیمتی روبرو بوده است، در این مقاله به بررسی این موضوع می‌پردازیم که :
• آیا دیه باید به نرخ روز پرداخت شود یا خیر؟
• چه بازه زمانی برای پرداخت آن وجود دارد؟
• و در صورت عدم پرداخت دیه به نرخ روز توسط بیمه چه اقداماتی می‌توان انجام داد؟
• همچنین شرح مختصری از ماده ۳۲ قانون بیمه اجباری مصوب ۱۳۹۵ ارائه می‌شود
دیه به نرخ روز: ضرورتی انکارناپذیر
طبق اصل ۱۷۱ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، “هیچ کس را به دلیل گناه دیگری مجازات نمی‌کنند” و “مجازات و اقدامات تأمینی و تربیتی فقط به موجب قانون مجاز است.” این اصل بر ضرورت تناسب جرم و مجازات تأکید می‌کند. دیه نیز به عنوان مجازات نفس یا عضو، باید متناسب با ارزش آن در زمان وقوع جرم باشد. از آنجایی که ارزش پول با گذشت زمان کاهش می‌یابد، پرداخت دیه به نرخ روز ضرورتی انکارناپذیر است تا تناسب بین جرم و مجازات حفظ شود.
مستندات قانونی پرداخت دیه به نرخ روز
• ماده ۲۹۰ قانون مجازات اسلامی: “در قتل نفس در ماه‌های حرام، دیه کامل دویست شتر سالم یا معادل آن است که در حال حاضر یکصد و بیست میلیون تومان است.”
• رأی وحدت رویه شماره ۷۵۶ شورای عالی قضایی: “دیه نفس و ارش جراحات وارده به اشخاص در ماه‌های حرام، با رعایت تبصره ۲ ماده ۲۹۰ قانون مجازات اسلامی، به نرخ روز وقوع جرم محاسبه و پرداخت می‌شود.”
• نظریه شماره ۷/۹۸/۷۷۶۶ اداره حقوقی قوه قضائیه: “دیه تمام اعضاء و جوارح در ماه‌های حرام و غیرحرام به نرخ روز وقوع جرم محاسبه می‌شود.”
بازه زمانی پرداخت دیه به نرخ روز
طبق ماده ۴ قانون بیمه اجباری مصوب ۱۳۹۵، “بیمه‌گر مکلف است خسارت وارده به اشخاص ثالث را که در اثر وقوع حادثه تحت پوشش بیمه، به آنها وارد می‌شود، بر اساس نرخ دیه و سایر مقررات مربوط به آن در زمان وقوع حادثه، جبران کند.”
با توجه به این ماده، دیه باید در اسرع وقت پس از وقوع حادثه و به نرخ روز پرداخت شود. در غیر این صورت، بیمه‌گر موظف به پرداخت خسارت تأخیر در پرداخت نیز خواهد بود.
اقدامات در صورت عدم پرداخت دیه به نرخ روز توسط بیمه
اگر بیمه‌گر از پرداخت دیه به نرخ روز خودداری کند، زیان دیده می‌تواند از طریق مراجع ذی صلاح اقدام کند.
• مراجعه به شعبه رسیدگی به شکایات بیمه مرکزی: در این مرجع، شکایت زیان دیده مورد بررسی قرار گرفته و در صورت اثبات صحت ادعا، به بیمه‌گر دستور پرداخت دیه به نرخ روز داده می‌شود.
• مراجعه به دادگاه دادگستری: اگر از طریق بیمه مرکزی به نتیجه نرسیدید، می‌توانید به دادگاه دادگستری مراجعه و طرح دعوا کنید. در دادگاه، قاضی با بررسی مدارک و شواهد، حکم نهایی را صادر خواهد کرد.
ماده ۳۲ قانون بیمه اجباری مصوب ۱۳۹۵
ماده ۳۲ این قانون به تکالیف بیمه‌گر در خصوص پرداخت دیه می‌پردازد. اهم این تکالیف عبارتند از:
• پرداخت دیه به نرخ روز وقوع حادثه
• پرداخت خسارت تأخیر در پرداخت
• پرداخت هزینه‌های درمانی و سایر مخارج مرتبط با جبران خسارت
• ارائه خدمات لازم برای معالجه و توانبخشی مصدوم
نتیجه‌گیری
پرداخت دیه به نرخ روز، حقی است که طبق قانون برای زیان دیدگان در نظر گرفته شده است. در صورت عدم پرداخت دیه به نرخ روز توسط بیمه، زیاندیدگان می‌توانند از طریق مراجع ذی صلاح اقدام و حقوق خود را مطالبه کنند.
برای مطالعه مقالات حقوقی به وبلاگ مدرسه حقوق لولرن مراجعه کنید از اینجا
در این مقاله سعی شد تا به طور خلاصه به بررسی موضوع دیه به نرخ روز پرداخته شود. برای اطلاعات بیشتر در این خصوص، می‌توانید به مشاورین حقوقی و وکلای متخصص بیمه مدرسه حقوق لولرن مراجعه کنید.
